* ( الدُّنْيا ) * در زندگانى دنيا بكثرت اموال و اولاد يعنى گفتند بعضى كافران ناز پرورده كه در فراخى عيش و ناز و تنعيم گذارنيده بودند ببعضى ديگر اين قول باطل را كه * ( ما هذا ) * نيست اين رسول كه بخداى شما را دعوت مىكند و منع الههء ديگر مينمايد * ( إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ ) * مگر آدمى مانند شما در صفات و احوال بشريت * ( يَأْكُلُ ) * مىخورد * ( مِمَّا تَأْكُلُونَ مِنْه ) * از آنچه ميخوريد شما از آن * ( وَيَشْرَبُ ) * و مىآشامد * ( مِمَّا تَشْرَبُونَ ) * از آنچه شما ميآشاميد ذكر اين كلام به جهت تقرير تعيين ملائكه است در نبوت يعنى به غذا محتاج است مانند شما اگر نبى بودى بايستى متصف بصفات ملائكه بودى نخوردى و نياشاميدى ما خبريه است و عايد در ثانى مفعول محذوف اى ( ما تشربونه ) و يا جار و مجرور و حذف آن به جهت دلالت ما قبلست بر آن و بعد از آن جهت مبالغه در عدم اطاعت قوم هود باصحاب خود گفتند كه * ( وَلَئِنْ أَطَعْتُمْ بَشَراً مِثْلَكُمْ ) * و اگر فرمان بريد شما آدمى را كه مانند شما است * ( إِنَّكُمْ ) * بدرستى كه شما * ( إِذاً ) * آن هنگام كه تابع او شويد و آنچه ميگويد انقياد نمائيد * ( لَخاسِرُونَ ) * هر آينه زيان كاران باشيد چه نفس خود را ذليل و خوار گردانيده مامور و تابع مثل خودى ميشويد اذا واقع در جزاى شرطست و جواب آنان كه با ايشان مقاوله ميكردند از قوم ايشان يعنى چون ضعفاى قوم با اشراف خود مقاوله كردند در آنكه منقاد امر هود شوند ايشان در جواب گفتند كه آن گاه كه شما مامور او شويد در عقول خود خاسر و در آراى خود مغبون شده از جملهء سفيهان و بىخردان باشيد پس از روى انكار بايشان گفتند كه * ( أَ يَعِدُكُمْ ) * آيا وعده ميدهد اين رسول شما را * ( أَنَّكُمْ إِذا مِتُّمْ ) * آنكه بدرستى كه شما چون بميرد و كهنه و پوسيده شويد * ( وَكُنْتُمْ تُراباً ) * و باشيد خاك * ( وَعِظاماً ) * و استخوانهاى چند مجرد از گوشت و پوست و رك و پى * ( أَنَّكُمْ ) * بدرستى كه شما * ( مُخْرَجُونَ ) * بيرون آورده شدگانيد از گورها يا از عدم بوجود يعنى زنده خواهيد شد تكرير انكم جهت تاكيد اولست و طول فضل ميان اول و ثانى بظرف محسن تكرير است و مخرجون خبر اولست و يا آنكه انكم مخرجون مبتدا باشد و اذا متم خبر آن و مقدم و تقدير اينكه انكم اخراجكم اذا متم و اين جمله خبر انكم اول و يا آنكه انكم مخرجون مرفوع المحل است بفعلى كه جزاء شرط باشد كانه قيل ( اذا متم وقع اخراجكم ) و اين جملهء شرطيه خبر انكم اول و ميتواند بود كه خبر اول محذوف باشد به جهت دلالت خبر ثانى بر ان حاصل كه ايشان بعد از انكار بعث استبعاد آن نموده گفتند